อาหารฮาลาล (Halal Food)1  หมายถึง อาหารหรือผลิตภัณฑ์อาหารซึ่งอนุมัติตามบัญญัติศาสนาอิสลามให้มุสลิมบริโภคหรือใช้ประโยชน์ได้ หรืออาจกล่าวได้ว่า เป็นผลิตภัณฑ์อาหารที่กระบวนการตลอด สายโซ่การผลิตถูกต้องตามบัญญัติศาสนาอิสลาม ปราศจากสิ่งต้องห้ามตามบัญญัติศาสนา โดยเฉพาะวัตถุดิบ ส่วนประกอบ สารปรุงแต่ง สารพิษ สิ่งปนเปื้อนต่างๆ เป็นต้น
 
ดังนั้นอาหารที่ผลิตในประเทศไทยส่วนใหญ่สามารถผลิตออกมาเป็นอาหารฮาลาลได้ เพียงแต่แหล่งที่มาของวัตถุดิบและ ส่วนประกอบต่าง ๆ ต้องถูกต้องตามหลักศาสนา ไม่ปนเปื้อนหรือมีส่วนผสมของสิ่งต้องห้าม ผ่านกระบวนการผลิตตามศาสนาบัญญัติ รวมถึงได้มาตรฐานตามสุขลักษณะส่วนบุคคล
 
ส่วนในด้านการตลาดนั้น พบว่าชาวมุสลิมในประเทศไทยก็มีวิถีการรับประทานคล้ายคลึงกับอาหารที่ชาวพุทธรับประทาน แต่อาจจะมีส่วนผสมของเครื่องเทศ (Spices)2  เป็นหลัก โดยเมนูอาหารไทยที่ชาวมุสลิมในประเทศ3 นิยมรับประทาน อาทิ “กับข้าว” แกงมัสมั่นเนื้อ/ไก่ แกงเขียวหวาน แกงผักรวม “ของว่าง/ทานเล่น” เนื้อ/ไก่สะเต๊ะ “เครื่องดื่มและเบเกอรี่” ชา/กาแฟร้อน ขนมปังน้ำพริกเผา ดังนั้น หากนำเมนูอาหารไทยมาผ่านกระบวนการผลิตตามหลักศาสนา ผสานเข้ากับความหลากหลายของวัตถุดิบ เนื้อสัตว์ เครื่องเทศพื้นบ้าน ก็สามารถเป็นอาหารฮาลาลได้ทั้งสิ้น จึงอาจกล่าวได้ว่าโอกาสที่เมนูอาหารไทยจะก้าวเข้าไปสู่ตลาดอาหารฮาลาลได้ไม่ยากนัก เพียงแต่ต้องศึกษาเรียนรู้บทบัญญัติของศาสนา วัฒนธรรม และพฤติกรรมการบริโภคอาหารตามแนววิถีมุสลิม และนำมาพัฒนาปรับปรุงให้ถูกต้อง และตรงกับความต้องการของผู้บริโภค
 
ในตลาดโลกก็เช่นกัน แม้ไทยจะมิใช่ประเทศมุสลิม แต่ก็มิใช่อุปสรรคและข้อจำกัดในการพัฒนาไปสู่การเป็นผู้นำในตลาดอาหารฮาลาลโลก เพราะประเทศผู้ครองตลาดอาหารฮาลาลโลกในปัจจุบัน ได้แก่ อินเดีย
สัตว์และอาหารต้องห้ามสำหรับชาวมุสลิม
1คุณสมบัติอาหารฮาลาลตามบทบัญญัติศาสนาอิสลาม

(1) ต้องไม่ประกอบด้วย หรือไม่บรรจุสิ่งใดที่ไม่ถูกต้องตามบทบัญญัติศาสนาอิสลาม
(2) ต้องไม่ถูกเตรียม แปรรูป ขนส่ง หรือเก็บรักษาโดยใช้เครื่องมือ/อุปกรณ์ประกอบอาหาร อาทิ กระทะ หม้อ ตะหลิว ที่ไม่ได้ปลอดจากสิ่งผิดบทบัญญัติศาสนาอิสลาม รวมถึงมีการแบ่งแยกพื้นที่ในกระบวนการดังกล่าวอย่างชัดเจน
(3) ต้องไม่อยู่ในขั้นตอน   การเตรียม การแปรรูป การขนส่ง หรือเก็บรักษา โดยสัมผัสโดยตรงกับอาหารที่ไม่ถูกเกณฑ์ตามข้อ (1) (2)

2เครื่องเทศแบ่งเป็น “เครื่องเทศแห้ง” อาทิ เมล็ดยี่หร่า ลูกกระวานเทศ เมล็ดผักชี ลูกจันทน์เทศ ดอกจันทร์เทศ กานพลู อบเชย และ “เครื่องเทศสด เครื่องเทศพื้นบ้านไทย” อาทิ พริกแห้ง พริกไทย ข่า ตะไคร้
3ชาวมุสลิมในประเทศไทยส่วนใหญ่เป็นเชื้อสายมลายู
 
บราซิล สหรัฐฯ รัสเซีย จีน รวมถึงออสเตรเลีย ล้วนแล้วแต่มิใช่ประเทศมุสลิม หากพิจารณาในศักยภาพด้านวัตถุดิบการเกษตร ความพร้อมของผู้ประกอบการไทย การมีองค์กรศาสนาที่เข้มแข็งและมีเอกภาพทำหน้าที่ในการให้การรับรองฮาลาล รวมทั้งแรงสนับสนุนจากหน่วยงานภาครัฐ เป็นปัจจัยที่ปฏิเสธไม่ได้ว่าเราสามารถยกระดับสินค้าอาหารฮาลาลไปสู่การเป็นผู้นำในระดับโลกได้ ซึ่งศักยภาพและความเข้มแข็งของประเทศไทยในการขยายตลาดอาหารฮาลาลไทยสู่ตลาดโลก มีองค์ประกอบสำคัญ 4 ส่วน ได้แก่
 
1) มีการสร้างความเข้มแข็งด้านวัตถุดิบ ประเทศไทยมีความเข้มแข็งด้านวัตถุดิบและส่วนประกอบอาหารที่มีความหลากหลาย รวมทั้งมีคุณภาพมาตรฐาน สามารถผลิตสินค้าอาหารฮาลาลได้ถูกต้องตามหลักศาสนาอิสลาม เห็นได้จากประเทศมุสลิมหลายประเทศนำเข้าวัตถุดิบจากไทยเพื่อนำไปแปรรูปทั้งบริโภคเองและส่งออกต่อไปยังประเทศที่สาม ตัวอย่างประเทศที่นำเข้าวัตถุดิบจากไทย ได้แก่ มาเลเซีย อินโดนีเซีย โดยมีสินค้าที่นำเข้า เช่น แป้งมันสำปะหลัง น้ำตาลทราย ไก่สด เป็นต้น
 
2) มีการพัฒนาระบบการผลิตและสินค้าไปสู่มาตรฐานฮาลาล ปัจจุบันอาหารที่ผลิตในประเทศไทยได้ผ่านการรับการรับรองมาตรฐานเทียบเท่าสากล (Codex) ดังนั้น การพัฒนากระบวนการผลิตอาหารฮาลาลจึงไม่ใช่เรื่องยากสำหรับผู้ประกอบการไทย เพราะโดยปกติแล้วมาตรฐานในการผลิตอาหารฮาลาลไม่แตกต่างจากมาตรฐานอาหารทั่วไป เพียงแต่ต้องเพิ่มเติมรายละเอียดในส่วนของเทคนิคและกระบวนการผลิตให้สอดคล้องกับหลักการทางศาสนา ทั้งนี้ ปัจจุบันกระบวนการผลิตและส่วนประกอบอาหารมีความซับซ้อนขึ้น ทั้งเครื่องปรุงรสและสารเติมแต่งกลิ่นรสอาหาร กระบวนการทางศาสนาอย่างเดียวไม่อาจสร้างความเชื่อมั่นให้กับผู้บริโภคได้ จำเป็นต้องนำองค์ความรู้และเทคนิคด้านวิทยาศาสตร์ฮาลาลมาสนับสนุน
 
3) มีองค์กรศาสนาที่เข้มแข็งและมีเอกภาพทำหน้าที่ในการออกใบรับรองผลิตภัณฑ์ฮาลาล ได้แก่ คณะกรรมการกลางอิสลามแห่งประเทศไทย (The Central Islamic Council of Thailand: CICOT) รวมทั้งคณะกรรมการอิสลามประจำจังหวัด (The Islamic Committee of Province) จำนวน 36 แห่ง นอกจากนี้ ยังมีหน่วยงานราชการ สถาบันการศึกษา ทำหน้าที่สนับสนุนงานด้านวิชาการเพื่อให้กระบวนการผลิตและสินค้าได้มาตรฐานฮาลาล
 
4) ภาครัฐมีนโยบายให้การสนับสนุนต่อเนื่อง ในหลายๆ รัฐบาลที่ผ่านมา ได้เล็งเห็นถึงความสำคัญของธุรกิจฮาลาล จึงมีมาตรการส่งเสริมธุรกิจฮาลาลอย่างต่อเนื่อง จนมาถึงรัฐบาลปัจจุบันได้มีการแต่งตั้งคณะกรรมการส่งเสริมและพัฒนาศักยภาพธุรกิจและสินค้าฮาลาลแห่งชาติ ทำหน้าที่ขับเคลื่อนธุรกิจฮาลาลทั้งระบบ โดยคณะกรรมการชุดดังกล่าวได้พิจารณาและมีมติเห็นชอบร่างกรอบยุทธศาสตร์การส่งเสริมพัฒนาศักยภาพธุรกิจสินค้าและบริการฮาลาล ระยะ 5 ปี (พ.ศ.2559-2563) ซึ่งสถานการณ์ปัจจุบันอยู่ระหว่างปรับปรุงร่างยุทธศาสตร์รวมทั้งจัดทำแผนปฏิบัติการ (แผนงาน โครงการ) เพื่อให้คณะกรรมการฯ เห็นชอบ ก่อนนำเสนอคณะรัฐมนตรีเพื่อให้ความเห็นชอบและนำไปสู่การปฏิบัติให้เกิดผลเป็นรูปธรรมต่อไป
 
(แนวคิดและหลักการของยุทธศาสตร์ฯ คือ ยึดหลักศาสนบัญญัติเป็นแกนหลักในการพัฒนาอุตสาหกรรมฮาลาล เพื่อให้สินค้าอาหารฮาลาลมีคุณภาพได้มาตรฐาน “ศาสนารับรองและวิทยาศาสตร์รองรับ” โดยให้มุ่งเน้นแนวทางดำเนินงานเชิงบูรณาการ ประกอบด้วย หลักการทางศาสนา ระบบการผลิตการตลาด การตรวจสอบ และการสร้างคุณภาพฮาลาลของประเทศไทย)
 
แหล่งที่มาข้อมูล : http://www.thaihalalfoods.com (ฐานข้อมูลเพื่อสนับสนุนการพัฒนาฮาลาลไทย)